23e jaargang 2008 nummer 3
Duitse orgelbouwer staat centraal bij Sjouk

Radioreis rondom Arp Schnitger
Het radioprogramma 'Pastorale' van huisomroep Sjouk zal de komende maanden aandacht besteden aan de beroemde Duitse orgelbouwer Arp Schnitger. De driehoek Schnitger-Buxtehude-Bach vormt het magistrale hoogtepunt in de barokke orgelkunst. De reis begint zondag 7 september in de Duitse plaats Cappel.

Logo van omroep Sjouk

Pastorale is een programma van Kees de Velde Harsenhorst, Dirk Halee en Hans Boot en besteedt aandacht aan religieus klassieke muziek. Met fragmenten uit cantates, oratoria, missen, requiems of vespers. Vocale fragmenten worden afgewisseld met orgelmuziek uit de klassieke muziekliteratuur. Het programma is zowel door de NCRV als Omroep Gelderland beoordeeld met een kwalificatie 'zeer goed'. Pastorale wordt uitgezonden door Omroep Sjouk.

Virtuoze orgelbouwer
Schnitger bouwde 170 orgels waarvan 110 helemaal nieuw. Van de ruim 30 die er nog over zijn, bevindt het grootste deel zich in Noord-Duitsland. Schnitger combineerde de orgelbouwprincipes uit de Renaissance met vroegbarokke bouwprincipes. Hij creëerde een geluid dat geschikt is voor de uitvoering van eeuwen orgelliteratuur. Befaamde tijdgenoten prezen Schnitger en van zijn orgelklank werd vaak gezegd dat er voornaamheid en poëzie uit straalde.

Niet alle orgels werden door Schnitger zelf gebouwd. Hij stuurde een enkele keer vanuit Hamburg meesterknechten uit om het werk te doen. Een voorbeeld is het orgel in Uithuizen (Groningen) dat niet door Schnitger is aangeraakt, maar door zijn meesterknechten Johannes Radeker en Rudolf Garrels is gebouwd. Arp Schnitger verzamelde de beste orgelbouwers om zich heen, zo had hij teams in Maagdenburg, Bremen en Groningen.

Hij was zeer gedetailleerd in zijn aanwijzingen en hoefde zelf vaak niet meer te doen dan aan het begin van een project zijn handtekening te zetten en na voltooiing geld op te halen en het instrument te stemmen. Zijn laatste project was het orgel in de Grote Kerk van Zwolle. Echter, tijdens de bouw overleed hij en zijn twee zonen hebben het werk vervolgens voltooid.

Radioreis
De Schnitger-orgels zijn vooral geschikt voor het uitvoeren van werken van Noord-Duitse componisten, zoals Vincent Lübeck, Heinrich Scheidemann en Dietrich Buxtehude. Het unieke geluid van de orgels laat zich nauwelijks omschreven. Reden voor Omroep Sjouk om er extra aandacht aan te besteden, zodat de luisteraars zelf kunnen oordelen en kunnen genieten.

Pastorale begint de reis op 7 september met het best bewaard gebleven Schnitgerorgel in het Duitse plaatsje Cappel. Via Norden, Lüdingworth, Hamburg gaat de reis naar Noordbroek, Uithuizen en Groningen om dan na een aantal maanden in Zwolle te eindigen.

Uitzendingen
Pastorale is elke dag om 21.00 uur te horen op www.sjouk.nl en in het St Jansdal. Alle afleveringen worden daar ook regelmatig herhaald. Op Harderwijk [FM] is het programma er elke zondag om 10.00 en wordt dan 's avonds om 19.00 uur herhaald. Op Veluwe FM wordt het programma elke zondag om 11.30 uur uitgezonden.