Vrijwilligers en de Arbo-dienst
Met ingang van 1 januari 2002 is de risicoanalyse in het kader van de
Arbo-wetgeving voor vrijwilligersorganisaties actueel. Aangezien dat alles te
maken heeft met de aansprakelijkheid van de organisatie heeft de VHN in de ALV
van 11 mei 2002 bijzondere aandacht aan dit onderwerp besteedt. Hierbij de
inleidende tekst zoals voorgedragen waarbij de belangrijkste passages uit de
toespraak zijn overgenomen.
Toespraak door staatssecretaris J.F. Hoogervorst van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid op de conferentie 'Arbowet en vrijwilligerswerk' op 30 november
1999 in Den Haag.
"We gaan het vanmiddag hebben over arbeidsomstandigheden in het
vrijwilligerswerk. Een belangrijk onderwerp. Al was het maar omdat in Nederland
niet minder dan zo'n drie miljoen mensen vrijwilligerswerk
doen. Maar ook vrijwilligers doen bij tijd en wijle ongezond of gevaarlijk werk.
Vaak zonder dat ze dat zelf beseffen. Wat te denken van een foto die ik laatst
in de krant zag van enthousiaste jongeren die bezig waren het dak van hun
clubhuis te repareren. Op ongeveer vier meter hoogte. De dappere scouts hadden
niet gezorgd voor beschermende maatregelen tegen vallen. Als de Arbeidsinspectie
professionele bouwvakarbeiders zo ziet werken, laat ze het werk meteen
stilleggen.
We moeten bevorderen dat er voldoende aandacht is voor veiligheid en gezondheid
in het vrijwilligerswerk. Om dat te bereiken zonder gelijktijdig de sector van
het vrijwilligerswerk te belasten met zware en dure procedures, hebben we
bekeken of er een begaanbare tussenweg is. Ik denk dat we die hebben gevonden in
de vorm van een brochure en een checklist waarmee de vrijwilligerssector aan het
werk kan. Veel
ongelukken zijn het gevolg van nalatigheid, van het gebruik van ondeugdelijke
apparaten en hulpmiddelen, van ondeskundig gebruik van gereedschap, van
onwetendheid over de risico's van het werken met bepaalde stoffen. Dikwijls is
er in werkprocessen sprake van diep ingesleten gewoonten, die eigenlijk riskant
zijn, maar waar niemand bij stilstaat omdat het immers al vele jaren goed gaat.
Totdat het een keer fout loopt. En dan is achteraf meestal vlug vastgesteld dat
het ongeluk eigenlijk niet had hoeven te gebeuren. Maar dat is napraten.
Ik heb aan uw sector vrijstelling van de verplichting om een Arbo-dienst in te
schakelen bij het opstellen van de risicoinventarisatie verleend voor een
periode van twee jaar. Die twee jaar zijn ingegaan op 1 november, toen de
Arbeidsomstandighedenwet 1998 van kracht is geworden. De vrijstelling duurt tot
1 januari 2002. Tegen het einde van die twee jaar zullen we moeten bezien of die
vrijstelling kan worden verlengd.
Goede arbeidsomstandigheden in het belang van de sector vrijwilligers. Want u
bent erbij gebaat waar mogelijk ongelukken en ziekte te voorkomen. Dat is in het
belang van de goede naam van uw organisaties. De Arbeidsinspectie gaat na of
werkgevers en werknemers zich houden aan de Arbo-wet, ook bij
vrijwilligersorganisaties. Als u een arbeidsinspecteur op bezoek krijgt, moet u
een risico-inventarisatie kunnen laten zien. Kunt u dat niet, dan krijgt u een
boete. Maar dat hoeft u dus niet meer te overkomen. U hebt nu de instrumenten in
handen waarmee u een goed arbeidsomstandighedenbeleid kunt voeren."
Om zelf de risico-inventarisatie te maken zijn hier een
controlelijst (790
KB) en een vragenlijst
(740 KB) in pdf formaat op te halen.